Lochem - Verbouw Monument - deel 1

In juli hoopt Jan van Voorst de eerste gasten te kunnen ontvangen in zijn drie boerderij-appartementen. Dan begint voor de voormalig boer uit Klein Dochteren een heel nieuw leven: dat van recreatieondernemer. Hij kijkt er naar uit.

Boerderij Erve de Boekhorst is een agrarisch familiebedrijf dat begin jaren vijftig begon als melkvee- en kippenhouderijbedrijf. Het is gehuisvest op landgoed de Boekhorst in Klein-Dochteren in de gemeente Lochem. Vier generaties Van Voorst woonden, werkten en speelden er. Tegenwoordig is het een buitenplaats, waar de huidige bewoner, Jan van Voorst, niet schroomt zijn maatschappelijke en culturele betrokkenheid tot uiting te brengen.

Op het terrein worden regelmatig muzikale en culturele evenementen gehouden. En sinds enkele jaren stelt Van Voorst zijn grond beschikbaar aan een bijzonder project: een zich steeds verder uitbreidende groentetuin, gerund door vrijwilligers van de Protestantse Kerk in Lochem. De oogst komt volledig ten goede aan de Voedselbank in Zutphen. ‘Een geweldig leuk project dat invulling geeft aan de gedachte dat ik onderdeel ben van de participatiemaatschappij’, zegt Van Voorst. Zelfs mensen die aanvankelijk met scepsis reageerden, komen nu een kijkje nemen, glimlacht hij.

Melkquotum op tijd verkocht

Jan van Voorst is 64 jaar en boert sinds zijn 17e op deze plek, waar op zijn meest 20.000 legkippen en 35 melkkoeien rondliepen. Hij leverde veel noeste arbeid, maar rond 2010 waren de knieën en de rug versleten. Opvolgers waren er niet. Van Voorst besloot het pluimveebedrijf en het melkquotum te verkopen. ‘Dat laatste leverde zoveel geld op dat ik een dief van m’n eigen portemonnee was geweest als ik het niet had gedaan.’

Hij ging reizen. ‘Maar dat verveelt snel als je er alle tijd voor hebt.’ En oud worden, op een lege boerderij met louter caravans en een paar koeien voor de hobby? Nou nee. ‘Ik wilde hier wel blijven wonen, maar niet blijven hangen in het oude. Ik zocht een nieuwe uitdaging.’

Van Voorst besloot om twee oude schuren - die eerder dienst deden als respectievelijk jongveestal en elektriciteitscentrale voor het landgoed achter de boerderij - om te bouwen tot drie luxe vakantieappartementen. In het fiets- en wandelgebied bij uitstek – rondom Lochem is het één groot natuur- en recreatiegebied – moest daar wat uit te halen zijn. De totale buitenplaats is echter een rijksmonument en dat geldt dus ook voor alle gebouwen die erop staan. Probeer dan maar eens een paar luxe appartementen als vervanger van twee monumentale schuren langs de lange armen van gemeente, provincie en Monumentenzorg te krijgen. Hij besloot dan ook om daarvoor de expertise van Rombou in te schakelen.

Oude elementen terughalen

Het werd een lang traject, met veel overleg en geduldig masseerwerk. Sander Kondring van Rombou werd ingeschakeld om het hele bestemmingsplanverhaal te regelen. Zo lukte het om de agrarische bestemming van de gebouwen te behouden.

De ruwe bouwtekeningen had Van Voorst in de basis al op papier staan. Voor de verfijning én om het langs de instanties te krijgen, schakelde hij architect Harry Ehrenhard van Rombou in. Beide mannen zaten vele malen om tafel met verschillende instanties om het plan toe te lichten en te duiden. ‘Omdat het geheel de monumentale status heeft, mag er eigenlijk niets aan worden veranderd. Maar voor de functionaliteit was dat hier en daar wel nodig’, vertelt Van Voorst.

De sleutel zat hem vooral in het terugbrengen van oude elementen. Elementen die in de loop van de tijd uit de twee schuren waren verdwenen. Of, zoals Van Voorst het verwoordt: ‘Alles wat eraan was verpest, hebben we in oude glorie hersteld.’

Zo werden de originele ramen en oude luiken in ere hersteld. Ook bleef het karakter van de doorrijdschuur behouden. De Monumentendienst wilde veel glas in de voor- en achterzijde van de doorrijdschuur. Maar huurders zitten aan de kant van de weg dan heel erg in de etalage. Ze losten dit speels op door twee grote, openslaande deuren voor de ramen te plaatsen. Verder zorgde Ehrenhard voor stalen kozijnen. Die halen de zwaarte van het gebouw en geven het geheel haar oorspronkelijke, slanke uitstraling.

Welstand enthousiast

In Arnhem lanceerden ze een fraai uitgekristalliseerd plan. ‘De uitdaging was om drie functionele appartementen te maken, met respect en eerbied voor de oude elementen in de gebouwen. Volgens mij is dat aardig gelukt, want uiteindelijk was ook de welstandscommissie enthousiast’, stelt Ehrenhard.

Toen leek alles rond en ging de voorlopige vergunning de inspraak in. Vlak voordat de vijf maanden voorbij waren, wilde de Monumentenwacht ineens toch nog een betere onderbouwing van de gekozen kapconstructie. De nieuwe zou het rijksmonument mogelijk toch te veel aantasten. ‘Pfff’, blaast Van Voorst. ‘Je komt dan op een punt dat je denkt: ik weet niet of ik dit nog leuk vind. Al die onderzoeken die al waren geweest, al die tijd die het kost, alleen omdat de buitenplaats de monumentale status had. Dat heeft me zeker € 50.000,00 extra gekost.’ Terwijl er – ondanks de status – geen cent subsidie op de investering zit.

De vertraging kwam extra ongelegen, omdat de twee jaar bij de fiscus bedongen uitstel van investering van het melkquotumgeld ook bijna ten einde liep. Haast was geboden. Uiteindelijk zorgde de wethouder na een persoonlijk bezoek ervoor dat een en ander toch in kannen en kruiken kwam: de kapconstructie kon met een aantal aanpassingen worden gerealiseerd.

Bouw verloopt voorspoedig

Op 16 november startte de ingrijpende verbouwing. De bouw verloopt zeer voorspoedig. In week 11 is alles klaar. Dan kan Van Voorst van start met de afwerking, zoals het leggen van vloeren en het schilderwerk. Hij hoopt dat de appartementen in juli klaar zijn voor de verhuur. De appartementen kunnen individueel worden verhuurd, maar ook aan één groep. De totale ruimte beslaat duizend kuub. Ook zijn er voorzieningen getroffen voor mensen met een lichamelijke handicap.

‘Ik geloof in dit project’, zegt Van Voorst. ‘Ik heb hier altijd geleefd en lever nu mijn bijdrage om de boerderij en de buitenplaats in stand te houden en met toekomstperspectief over te dragen aan de volgende generatie.’ al kan dat, getuige de slotwoorden van Van Voorst, best nog even duren. ‘Hier krijg ik zoveel energie van. Dit zie ik als mijn uitdaging voor de komende twintig jaar.’

Bekijk hier hoe het geworden is

Bekijk hier de geveltekeningen van de oude situatie

Bekijk hier de geveltekeningen van de nieuwe situatie

 

"Efficiƫnt en doelgericht samenwerken aan mooie plannen" Sander Kondring

Branches

Provincies

Blijf op de hoogte