Arrest over het PAS geeft onzekerheid

Door: Rob van Woerden 12 november 2018

Woensdag 7 november heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie een arrest gewezen over de wijze waarop in Nederland toestemming wordt verleend voor activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken. Dit arrest kan grote gevolgen hebben voor de bedrijfsontwikkeling van met name veehouderijen.

Achtergrond

Nederland heeft een Programma aanpak stikstof (het PAS) dat als doel heeft om de kwaliteit van de natuur in Natura 2000-gebieden te verbeteren en economische ontwikkeling mogelijk te maken. Het PAS vormt de basis voor vergunningverlening aan bedrijven die stikstofdepositie veroorzaken. Enkele milieuclubs hebben bij de rechter beroep ingesteld tegen vergunningen voor veehouderijen en voor de algehele vrijstelling voor beweiden van vee en het bemesten van landbouwgronden. Daarbij wordt aangevoerd dat het PAS en de vrijstelling in strijd zijn met de Europese Habitatrichtlijn.

 Inhoud van het arrest

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft het Europese Hof van Justitie vragen gesteld over de wijze waarop de Habitatrichtlijn in dit specifieke geval moet worden uitgelegd. In het arrest worden die vragen beantwoordt. Het Hof stelt dat een programma als het PAS in beginsel een goede basis vormt om vergunningen te verlenen, maar het geeft ook aan dat aan een dergelijk programma hoge eisen worden gesteld. Bij vergunningverlening mag geen rekening worden gehouden met maatregelen waarvan de positieve effecten nog niet vaststaan. Het Hof stelt ook dat een algehele vrijstelling voor activiteiten, zoals beweiden en bemesten, niet is toegestaan.

Het PAS houdt voor de berekening van de ontwikkelingsruimte voor stikstofemitterende activiteiten wel rekening met de positieve effecten van maatregelen die nog genomen moeten worden of waarvan de effecten pas in de toekomst kunnen worden vastgesteld. Daarom is de verwachting dat de nationale rechters zullen oordelen dat het PAS in de huidige vorm in strijd is met de Habitatrichtlijn.

 Wat betekent het arrest voor (agrarische) ondernemers?

- Vergunningen die zijn verleend en onherroepelijk zijn blijven in beginsel geldig;

- Vergunningen die nog bij de rechter liggen en die dus nog niet onherroepelijk zijn, lopen een grote kans om vernietigd te worden als ze zijn gebaseerd op het PAS;

- Nieuwe vergunningen voor activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken worden voorlopig niet verleend. De provincies die de vergunningen moeten verlenen houden reeds ingediende en nieuwe aanvragen aan tot de nationale rechters zich hebben uitgesproken.
 

Dit betekent grote onzekerheid voor bedrijven die in een ontwikkeltraject zitten waarvoor de vergunning nog niet is verleend of nog niet onherroepelijk is. Of een vergunning alsnog verleend kan worden hangt af van de besluiten die Rijk en provincies gaan nemen om de impasse te doorbreken. Veel ondernemers willen daar niet op wachten en gaan op zoek naar alternatieven. Zo kan een ondernemer bijvoorbeeld zelf maatregelen treffen om te voorkomen dat zijn bedrijf meer stikstofdepositie veroorzaakt, het zogenaamde intern salderen. Het is ook niet uitgesloten dat extern salderen binnenkort weer tot de mogelijkheden behoort. Per geval moet worden bekeken wat de risico’s en kansen zijn.

Dat beweiden en bemesten niet in algemene zin is vrijgesteld van de vergunningplicht hoeft in veel gevallen niet tot problemen te leiden. Meestal kan onderbouwd worden dat het beweiden en bemesten geen toename van stikstofdepositie veroorzaakt omdat dezelfde gronden in het verleden - toen de Natura 2000-gebieden werden aangewezen - ook al werden bemest of beweid.

Veel gestelde vragen

Wanneer doet de rechter uitspraak in beroepszaken over natuurvergunningen?
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State streeft ernaar om in het eerste kwartaal van 2019 een zitting te houden in de tien zaken waarin de vragen aan het Hof van Justitie EU zijn gesteld. Andere PAS-zaken die zijn aangehouden, zullen daarna worden afgedaan. Het kan dus nog maanden duren voordat er een uitspraak wordt gedaan over die (honderden) andere zaken. Naar verwachting zullen andere rechtsbanken wachten op een uitspraak van de Afdeling.

Kunnen er nog natuurvergunningen worden verleend?
Het arrest en de consequentie ervan worden momenteel bestudeerd door de PAS-partners (de ministeries van LNV, I&W en Defensie en de 12 provincies). Er zijn op dit moment nog geen conclusies getrokken over de gevolgen voor toestemmingsverlening met het PAS. ‘AERIUS register’ is uit zorgvuldigheidsoverwegingen gesloten tot er meer duidelijk is. Vergunningverlening ligt daarom tijdelijk stil.

Kunnen er nog meldingen-PAS worden ingediend?
Hiervoor geldt hetzelfde als voor vergunningverlening. Uit voorzorg is AERIUS-Register gesloten en kunnen op dit moment geen meldingen-PAS worden ingediend.

Ik heb een vergunning aangevraagd maar nog geen definitief besluit, wat nu?
Het is belangrijk om te beoordelen of er in de aanvraag een beroep op ontwikkelingsruimte is gedaan. Als de verandering van het bedrijf geen toename van stikstofdepositie veroorzaakt ten opzichte van de bestaande situatie dan is er geen ontwikkelingsruimte nodig. De vergunningprocedure kan mogelijk enige vertraging oplopen, maar omdat het project geen negatieve effecten heeft voor Natura 2000 is de afgifte van een vergunning mogelijk. Heeft u in het kader van de aanvraag wel een beroep op ontwikkelingsruimte gedaan, neem dan contact met ons op.

Ik wil een bestaande stal uitbreiden of een nieuwe stal bouwen, kan dat?
Zoals hiervoor aangegeven worden er voorlopig geen vergunningen verleend. Daarnaast is er nog onduidelijkheid over de gevolgen voor toestemmingsverlening met het PAS. Zodra hier meer duidelijkheid over bestaat, zullen we dit melden.
Naar verwachting is er binnenkort geen of nauwelijks ontwikkelingsruimte beschikbaar. Door de uitbreiding te combineren met emissiebeperkende maatregelen in de bestaande stal is uitbreiding mogelijk zonder beroep te hoeven doen op ontwikkelingsruimte.

Ik zit in een lopende of geplande aanvraag voor een MDV-stal, wat moet ik doen?
Bij een aanvraag voor een certificering Maatlat Duurzame Veehouderij, is het van belang dat een vergunning of melding in het kader van de Wet natuurbescherming aanwezig is voor de betreffende (emissiearme) stal. Zolang deze vergunning niet wordt afgegeven is certificering niet mogelijk. Op dit moment is het niet mogelijk in het kader van de MDV een stal te bouwen als daarvoor nog geen natuurvergunning is verleend of melding is gedaan.

Als u specifieke vragen heeft over uw eigen situatie, kan u contact opnemen met de adviseur van Rombou in de regio. Deze zijn ook te bereiken via het algemene telefoonnnummer 088- 236 82 36. Algemene vragen over de uitwerking kunnen worden gerich aan info@rombou.nl Reglmatig zal de informatie van dit bericht worden ververst en zullen veel gestelde vragen worden beantwoord.

 

"De laatste jaren ligt de nadruk op MER en Natura 2000" Rob van Woerden

Blijf op de hoogte